Co to jest dysleksja rozwojowa?

Dysleksja rozwojowa - są to specyficzne trudności w czytaniu i pisaniu u dzieci o prawidłowym rozwoju umysłowym. Spowodowane są zaburzeniami niektórych funkcji poznawczych*, motorycznych* i ich integracji, ponieważ układ nerwowy nie funkcjonuje prawidłowo w pewnych obszarach.

 

 * Funkcje poznawcze, np. percepcja, uwaga, pamięć, myślenie, język.

 * Funkcje motoryczne, np. motoryka mała – sprawność ręki.

Terminologia.

DYSLEKSJA ROZWOJOWA - specyficzne trudności w uczeniu się czytania i pisania;

 Termin ten ma w tym przypadku znaczenie ogólne; Przymiotnik „rozwojowa” wskazuje, że trudności w uczeniu się czytania i pisania trwają od urodzenia, a nie są nabyte w późniejszym okresie życia (możliwa jest np. utrata zdolności czytania u osób dorosłych). Przymiotnik ”specyficzny” ma odróżnić te trudności od innych trudności w nauce spowodowanych np. niedorozwojem umysłowym.

 DYSORTOGRAFIA – specyficzne trudności z opanowaniem poprawnej pisowni;

 DYSGRAFIA – trudności w opanowaniu poprawnej formy graficznej pisma;

 DYSKALKULIA – określenie trudności w nauce matematyki;

 HIPERDYSLEKSJA – trudności w czytaniu ze zrozumieniem;

 GŁĘBOKA DYSLEKSJA ROZWOJOWA – według prof. M. Bogdanowicz brak jest szczegółowej charakterystyki tych zaburzeń. Podstawowe kryterium ich rozpoznania to: poziom czytania elementarnego (kl. II) i nieosiągnięcie czytania biegłego lub opóźnienie o 3 – 4 lata w zakresie sprawności czytania. Istotne zaburzenia w czytaniu na ogół występują w połączeniu ze znacznymi problemami w pisaniu – poprawność pisowni, konstruowanie wypowiedzi pisemnych, błędy interpunkcyjne i stylistyczne;

 RYZYKO DYSLEKSJI – objawy nieharmonijnego rozwoju psychoruchowego dziecka, sygnalizujące możliwość wystąpienia dysleksji rozwojowej;

 DYSMUZJA – specyficzne trudności z opanowaniem śpiewu, rytmu, gry na instrumencie.

Typy dysleksji.

  1. Dysleksja typu wzrokowego, gdzie występują przede wszystkim zaburzenia percepcji wzrokowej i pamięci wzrokowej, w połączeniu z zaburzeniami koordynacji wzrokowo – ruchowej i wzrokowo – przestrzennej.
  2. Dysleksja typu słuchowego, u podłoża której leżą zaburzenia percepcji słuchowej i pamięci słuchowej dźwięków mowy, w powiązaniu z zaburzeniami funkcji językowych.
  3. Dysleksja integracyjna rozpoznawana jest wówczas, gdy rozwój funkcji percepcyjnych badanych w izolacji jest zgodny z wiekiem, zaburzony jest natomiast proces integrowania bodźców napływających z różnych zmysłów; zaburzenia integracji percepcyjno – motoryczne.
  4. Dysleksja typu mieszanego – to zarówno zaburzenia percepcji i pamięci słuchowej, jak i percepcji i pamięci wzrokowej oraz wyobraźni przestrzennej.

Objawy zaburzenia funkcji wzrokowych.

Problemy z układaniem wzorów z klocków, puzzli, klocków „Lego”, z wyszukiwaniem szczegółów na obrazkach; ØNiepoprawne odwzorowywanie schematów, rysunków, tekstów.

Mylenie liter o podobnym kształcie, np. m - n, l - t - ł,  p - b - d - g , o - ó - a - ą ;.

Zapominanie kształtu liter rzadziej występujących, np. Ł, G, F, H, T.

Trudności w geometrii, geografii, technice.

Objawy zaburzenia funkcji słuchowych

Trudności w nauce rymowanek ze słuchu;.

Problemy z analizą i syntezą głosek;.

Kłopoty z różnicowaniem głosek zbliżonych fonetycznie, a co za tym idzie znaczenia wyrazów, np. nosze - noże, nic – nić, bały – biały.

Ogromne trudności z pisaniem ze słuchu.

Błędy w zapisie wyrazów polegające na opuszczaniu, dodawaniu, podwajaniu, przestawianiu liter w wyrazach.

Trudności z odtwarzaniem rytmu, uczeniem się ze słuchu, np. języków obcych.

Symptomy ryzyka dysleksji rozwojowej M. Bogdanowicz,

 Ryzyko dysleksji. Problem i diagnozowanie

Wiek ok. 10 lat

 Motoryka duża: obniżona sprawność ruchowa całego ciała - uczeń ma trudności z nauczeniem się jazdy na wrotkach, łyżwach, nartach oraz niechętnie uczestniczy w zabawach ruchowych i lekcjach w-f.

 Motoryka mała: obniżona sprawność ruchowa rąk - trudności z wykonywaniem precyzyjnych ruchów w czasie zajęć szkolnych, np. podczas sklejania, wycinania.

 Koordynacja wzrokowo-ruchowa: trudności z rzucaniem do celu i chwytaniem; rysowaniem, pisaniem - zbyt mocno przyciska ołówek, długopis, ręka szybko się męczy, nie nadąża przepisywać z tablicy, nie nadąża z wykonaniem prac pisemnych.

 Funkcje słuchowo-językowe: używa niepoprawnych sformułowań pod względem gramatycznym, ma trudności z poprawnym używaniem wyrażeń przyimkowych, opisujących stosunki przestrzenne: nad –pod, za –przed, trudności z różnicowaniem podobnych głosek (z –s, b –p), myli wyrazy zbliżone fonetycznie, ma trudności z językami obcymi: problemy z zapamiętywaniem słówek, prawidłową wymową; ma trudności ze słuchaniem i z zapamiętywaniem instrukcji, poleceń, z szybkim przypominaniem sobie nazw, nazwisk, z właściwym używaniem wyrazów w odpowiednim znaczeniu.

 Funkcje wzrokowe: przyroda - zła orientacja na mapie; geometria - błędne rysunki i obliczenia; rysunek uproszczony, schematyczny, mylenie znaków i symboli matematycznych takich jak „+” i „x”, znaków mniejszości i większości; problemy z dostrzeganiem figur w układach przestrzennych; mylenie kierunków lewo - prawo, góra – dół.

 Orientacja w przestrzeni i w czasie – nieporadna, co utrudnia naukę historii, odczytywanie chronologii wydarzeń itp.

 Pamięć i uwaga - ograniczona pamięć krótkoterminowa, co sprawia, że uczenie się czegokolwiek na pamięć jest trudne; trudności ze skupieniem uwagi przez dłuższy czas, nienadążanie.

 Czytanie - trudności w czytaniu: opóźnione tempo opanowania czytania w stosunku do rówieśników, czytanie wolne, niedokładne i niepłynne, brak poprawnej intonacji; czytanie poprawne pod względem „technicznym”, ale bez zrozumienia; czytanie niechętne, czasem wywołuje silny lęk; mylne odczytywanie wyrazów o podobnej budowie w języku ojczystym i obcym (np.: owoce – owce, parents – partners); odczytywanie wyrazów od tyłu.

 Pisanie – problemy z poprawnością ortograficzną (w języku ojczystym i obcym): zapisywanie wyrazu w różny sposób w tej samej pracy pisemnej; opuszczanie, dodawanie i przestawianie liter w wyrazach; opuszczanie, podwajanie sylab lub wyrazów; mylenie liter podobnych, na przykład: b –d –p -g,  w –m –n u, l –t -ł; oprócz typowych błędów ortograficznych.

 Pisanie – tworzenie tekstu: trudności z pisaniem wypracowań, bardzo wolne tempo tworzenia zdań, błędy gramatyczne i stylistyczne.

 Technika pisania - pismo jest nierówne, niestaranne, mało czytelne; pisanie zbyt wolne, męczące dla dziecka.

O konieczności wczesnej diagnozy i terapii.

 Znajomość symptomów i czujność rodziców, opiekunów, wychowawców pozwala na wczesne podjęcie działań stymulujących rozwój psychomotoryczny.

 Wyrównanie parcjalnych opóźnień rozwoju zaburzonych funkcji może zapobiec wystąpieniu dysleksji lub osłabić jej objawy.

 Szczególną uwagę na rozwój dziecka powinni zwrócić rodzice, jeśli: dziecko pochodzi z nieprawidłowej ciąży lub porodu, w rodzinie występowały przypadki opóźnienia rozwoju mowy lub dysleksja rozwojowa, dziecko ma trudności w czynnościach i zabawach, jest niesprawne i mało ruchliwe, ma problemy z mową, wykonywaniem poleceń, zapamiętywaniem rymowanek, rytmem, jest oburęczne.

Prawa ucznia z dysleksją.

Na podstawie aktów prawnych obowiązujących w Polsce uczeń z dysleksją ma prawo do:

  • wczesnej diagnozy;
  • wczesnej, specjalistycznej interwencji (program i metody nauczania stosowne do potrzeb, możliwości i stylu uczenia się; udział w zajęciach korekcyjno-kompensacyjnych);
  • dostosowania wymagań szkolnych i sposobu oceniania do możliwości ucznia (nauczyciel jest zobowiązany przestrzegać wskazań zawartych w opinii wydanej przez poradnię);
  • zwolnienia z nauki drugiego języka obcego w wypadku uczniów ze stwierdzoną głęboką dysleksją (na wniosek rodziców, poparty pisemną opinią z poradni);
  • wyrównania szans podczas egzaminów (także sprawdzianu po szkole podstawowej, egzaminu gimnazjalnego i matury).

Obowiązki rodziców i uczniów ze stwierdzoną dysleksją.

  1. Rodzice ucznia z dysleksją muszą nabrać przekonania o konieczności i celowości stałej pracy z dziećmi z dysleksją rozwojową w celu umożliwienia im wyrównania szans edukacyjnych.
  2. Rodzice, wiedząc, że problem dysleksji może pogłębiać się w wyniku zaniedbania dydaktycznego, muszą świadomie podjąć współpracę ze szkołą oraz pracować nad trudnościami w domu, ponieważ praca terapeutyczna bez współpracy rodziców jest niewykonalna.
  3. Rodzice w trosce o prawidłowy rozwój psychofizyczny swojego dziecka powinni wypełniać zalecenia zawarte w opinii psychologiczno-pedagogicznej.
  4. Uczeń z dysleksją, chcąc korzystać z udogodnień wynikających z praw np. możliwości dostosowania wymagań na poszczególnych przedmiotach szkolnych, ma obowiązek wykazania się przed nauczycielem swoją pracą nad przezwyciężaniem trudności. Oznacza to, że w pewnym zakresie wymagania wobec niego powinny być zwiększone.
  5. W świetle przepisów prawa nieudzielanie pomocy psychologiczno-pedagogicznej dziecku może być uznane jako działanie na szkodę dziecka.
  6. Prawa uczniów z dysleksją to nie przywileje ani zwolnienie od pracy, lecz stworzenie właściwych warunków do uczenia się dziecka i pracy nad swoim problemem.

O czym należy pamiętać podczas pracy z dzieckiem dyslektycznym.

 Pamiętaj, że jego inteligencja mieści się w normie, a często jest znacznie wyższa od przeciętnej.

 Aby Twoje dziecko odnosiło sukcesy i uniknęło niepowodzeń, powinno być otoczone troską i poddane terapii.

 Nie traktuj dziecka jak chorego, krnąbrnego czy leniwego.

 Nie karz i nie wyśmiewaj w nadziei, że je to zmobilizuje do pracy nad problemem.

Nie łudź się, że samo z tego wyrośnie lub weźmie się w garść albo też ktoś je wyleczy. Skontaktuj się ze specjalistą i zachęć do udziału w zajęciach terapeutycznych.

Najważniejszą zasadą jest, że nie tylko terapeuta pracuje z dzieckiem, także rodzice w domu i to systematycznie.

Wspomagaj rozwój dziecka: rozmawiaj z nim, czytaj książki, rozwijaj wrodzone talenty i zainteresowania.

Chwal je za wszystkie osiągnięcia.

Współpracuj z nauczycielami.

 Dziecko z dysleksją ma prawo do udzielania mu pomocy w domu i w szkole.

Wskazówki do pracy w domu.

 Rodzicu:

 - uczenie organizuj metodą „małych kroków”;

 - ułatwiaj dziecku tworzenie struktur informacyjnych – nowe informacje połącz z tym, co jest dziecku znane;

- dbaj, aby dziecko wykonywało dokładnie i poprawnie wszelkie polecenia;

- staraj się zainteresować dziecko tym, czego się uczy;

- pamiętaj, że uczenie się osób z dysleksją wymaga niezmiernie wielu ćwiczeń, powtórzeń, niekiedy kilkaset razy więcej niż przeciętnie; wielokrotne powtórzenia trzeba stosować w sposób urozmaicony, aby jak najmniej nużyły dziecko; pamiętaj: „raz” nigdy nie wystarcza;

 - wytwórz u dziecka poczucie odpowiedzialności za wykonaną pracę przez wykształcenie nawyku jej kontrolowania i poprawiania;

- staraj się pracować z dzieckiem twórczo, w sposób najbardziej niekonwencjonalny, interesujący;

- stosuj dużą liczbę wzmocnień (pochwał, nagród rzeczowych lub miłych wydarzeń); niektóre z nich wcześniej ustal jako nagrody i określ zasady ich przyznawania;

- wykorzystuj uczenie wielozmysłowe przez zaangażowanie możliwie wszystkich zmysłów, co pozwala na łączenie informacji odebranych wszystkimi drogami (kanałami) zmysłowymi zaangażowanymi w uczenie się.

Formy pomocy uczniom z dysleksją w szkole.

 Wnikliwa obserwacja działań i postępów w nauce przez wychowawcę w klasach młodszych. Kierowanie na badania specjalistyczne i włączenie do współpracy rodziców.

Nauczanie polisensoryczne, czyli uczenie z zaangażowaniem wielu zmysłów naraz: wzroku, słuchu, dotyku, kinestezji (czucia ruchu).

Praca na zajęciach korekcyjno-kompensacyjnych, przede wszystkim usprawnianie zaburzonych funkcji.

Wdrażanie programów specjalistycznych.

Udzielanie rodzicom wskazówek do pracy z dzieckiem w domu.

Stwarzanie możliwości do udziału w zajęciach ruchowych i w innych zajęciach dowartościowujących ucznia i rozwijających jego zainteresowania.

Wdrażanie nowoczesnych pomocy dydaktycznych, np. programy komputerowe, nakładki do czytania, pisania.

Dostosowanie wymagań do specjalnych potrzeb edukacyjnych uczniów.

Pomocą służą również: poradnie psychologiczno-pedagogiczne. Każda szkoła współpracuje z poradnią. Dziecko może zostać skierowane na badanie przez szkołę (za zgodą rodziców) lub rodzic może samodzielnie udać się do poradni. Na stronach internetowych poradni są dostępne poradniki dla rodziców i nauczycieli dzieci z dysleksją

Poradnia Psychologiczno-Pedagogiczna w Limanowej ul.  Zygmunta Augusta 8, 34-600 Limanowa  tel. 18 337 17 37.

czyste powietrze

szkola prom bezp

dobrze zaprojektowana

odblaksowa szkola

Początek strony